Już wiem

Artykuły

W jaki sposób wspomagać dzieci w rozwijaniu sprawności manualnej?

Zabawy plastyczne

Znakomitym sposobem rozwijania sprawności manualnej są także różnego rodzaju zabawy plastyczne. Proponując je dziecku, podobnie jak w przypadku wszystkich innych aktywności, należy pamiętać o tym, aby stopniowo przechodzić od zadań łatwiejszych do coraz trudniejszych. Małemu dziecku i dziecku o bardzo niskiej sprawności manualnej warto na początek zaproponować wykonywanie prac plastycznych na dużych płaszczyznach z wykorzystaniem farb plakatowych i przedmiotów, które będzie mu łatwo chwycić, utrzymać i które umożliwią pozostawienie barwnych śladów, pomimo niewielkiej siły mięśni dłoni i palców oraz niewielkiej precyzji ich ruchów. Dziecko może malować, na przykład, na arkuszach szarego papieru, gazetach lub kartonach gąbkami, odpowiednio zwiniętymi kawałkami gazy lub waty, długimi i grubymi pędzlami malarskimi lub pędzlami do golenia. Warto także zaproponować dziecku malowanie samymi rękoma przy użyciu przeznaczonych do tego farb. Proponując dziecku pierwsze „przybory malarskie” należy zwrócić uwagę na to, aby ręka nie opierała się o stół lub podłogę, a w przypadku pędzla, aby nie był trzymany niżej niż w połowie długości trzonka. Ważne, aby dziecko miało możliwość płynnego wykonywania dużych, rozmachowych ruchów ramienia i przedramienia, które sprzyjają osiąganiu prawidłowego napięcia mięśniowego, ułatwiającego sprawne wykonywania wszystkich czynności wymagających ruchu rąk, w tym także tych, w których niezbędne będą drobne ruchy dłoni. Ćwiczeniami wymagającymi dużych ruchów ramienia i przedramienia, czyli tak zwanym ćwiczeniamirozmachowymi, warto poprzedzać zatem (zwłaszcza w początkowym okresie wspomagania dziecka w rozwoju sprawności manualnej) wszystkie zabawy plastyczne wymagające precyzji. Ćwiczenia te mogą przybrać formę zabaw plastycznych, przykładami których mogą być opisane wyżej, a także kreślenie węglem lub grubą, miękką pastelą olejną obszernych swobodnych ruchów na dużych arkuszach papieru. Dziecko może ponadto rysować patykiem po piasku, palcem lub patykiem na dużych tacach z kaszą manną lub innym sypkim materiałem a także na dużych arkuszach papieru pokrytych nieco rozwodnioną, gęstą farbą. Ćwiczenia rozmachowe prowadzić można także bez użycia jakichkolwiek rekwizytów, proponując dziecku płynne „rysowanie” w powietrzu dużych pionowych (rozpoczynając od góry) i poziomych linii (rozpoczynając od lewej strony), kół (w kierunku odwrotnym do ruchu wskazówek zegara), fal i ósemek, a także wykonywanie dowolnych, powtarzających się, dużych ruchów rękoma. Chcąc zwiększyć zaangażowanie dziecka, warto nadać im jakąś fabułę. Kreślenie pionowych linii przestawić można, na przykład, jako spadanie jabłek z drzewa lub malowanie płotu, poziomych – jako przecieranie półek z kurzu, kół – jako przecieranie zaparowanej w rakiecie szyby, fal – jako jazdę samochodem przez krainę gór i dolin, a dowolne, powtarzające się ruchy jako fruwanie ptaka czy szum drzewa.

Po niedługiej sesji ćwiczeń rozmachowych można zaproponować dziecku zabawę plastyczną, wzmacniającą mięśnie dłoni i palców oraz usprawniającą precyzję ich ruchów. Istnieje bardzo wiele, sprzyjających temu technik plastycznych. Jedną z nich jest wydzieranka, polegająca na podarciu kolorowego papieru na małe kawałeczki a następnie przyklejeniu ich na wybranym elemencie obrazka, który w ten sposób zostanie niejako wypełniony kolorem. Podarty na drobne fragmenty papier dziecko może wykorzystać także do stworzenia barwnej kompozycji, przyklejając je na większą kartkę papieru według własnego pomysłu. Darcie papieru doskonale wzmacnia mięśnie palców, nie jest jednak dla dziecka łatwym zadaniem, należy zatem zadbać o to, aby dostarczony dziecku papier był dostatecznie miękki i stopniowo zwiększać jego twardość w miarę wzrastania sprawności manualnej dziecka. Początkowo można zastąpić go bibułą (dużo bardziej miękką), folią aluminiową lub kolorowymi papierowymi serwetkami.

Inną z wartych polecenia technik plastycznych jest wyklejanie konturowych obrazków masą plastyczną. Polega ona na odrywaniu niewielkich fragmentów masy plastycznej i rozpościeraniu ich na wybranym fragmencie ilustracji. Podobnie jak w poprzednim przypadku, twardość masy plastycznej należy dostosować do możliwości manualnych dziecka, rozpoczynając od bardzo miękkich: masy solnej, „domowej plasteliny” i bardzo mocno rozgrzanej w dłoniach plasteliny, przez plastelinę tylko częściowo, wstępnie ugniecioną, kończąc na samodzielnym przygotowywaniu przez dziecko plasteliny do wyklejania nią obrazka.

Rozwijaniu sprawności manualnej bez wątpienia sprzyjają także malowanie farbami oraz rysowanie kredkami na dowolny temat. Rodzaj stosowanych (zwłaszcza na początku) farb, pędzli i kredek nie powinien być kwestią przypadku. Aby nie zniechęcić dziecka do tego rodzaju aktywności należy rozpocząć od dostarczenia mu narzędzi, które ułatwią osiąganie widocznych i zachęcających do dalszych starań efektów, pomimo niewielkiej jeszcze sprawności manualnej. Na początek warto zaproponować dziecku farby plakatowe. Ich przewaga nad farbami akwarelowymi polega między innymi na możliwości ichprzygotowania do bezpośredniego użycia przez dziecko. Kilka wybranych kolorów należy przelać na osobne podstawki i rozwodnić tak, aby uzyskały konsystencję odpowiednią do swobodnego, płynnego malowania. Farby plakatowe ponadto nie rozlewają się tak łatwo jak akwarelowe, przez co dziecku łatwiej będzie zachować czyste granice między dwiema sąsiadującymi barwami. W odpowiedni sposób przygotowane zachowują ponadto dużo bardziej wyraziste kolory niż farby akwarelowe, które, szczególnie dzieciom, bardzo łatwo jest nadmiernie rozwodnić. Wybierając pierwsze pędzle i kredki, tak ołówkowe jak i świecowe, należy natomiast zwrócić uwagę na to, aby były one dostatecznie grube. W przypadku kredek ołówkowych ważne jest również to, aby zbyt łatwo się nie łamały, były miękkie i miały intensywne kolory. Także ich kształt nie jest bez znaczenia. Warto wybierać kredki o przekroju trójkątnym, ułatwiające nabranie nawyku prawidłowego trzymania narzędzia pisarskiego.

Nasi partnerzy

baner_pediatra.png KTM.png biala_lodka.png